Ir al contenido

Lingua italo-paulista

Un artíkolo de la Vikipedya, la ansiklopedya líbera

La lingua Italo-Paulista o Pavlista es un mekanismo de komunikasion mesklado ke se desarrolló en el estado de San Pavlo, en Brasil, a partir prinsipalmente del kontakto entre variantes dialektales de las linguas veneta y napolitana, de Italia, con el dialekto kaipira, de San Pavlo. La dokumentasion istorika prinsipal de esta lingua fue produsida en poezyias parodikas y kronikas de periodikos en la primera mitad del seklo XX. La variante italo-paulista de la Grande São Paulo es de orijin napolitana, mientres ke la variante de otras lokalidades del estado tiene influensa venesiana i puede ser muy asemejante al Talian, un dialekto veneto-brasileno avlado en el interior de Rio Grande del Sud.[1]

La lingua komenzó a se difuzar en 1911, grasias al poeta José Oswald de Sousa Andrade, kreador del la gazeta O Pirralho, de ande, basho el seudonimo Annibale Scipione, publikó kartas imitando la lingua de los italianos de São Paulo. Atras embarkar verso Evropa, Oswald de Andrade invitó a Alexandre Ribeiro Marcondes Machado, ken reemplazó en las publikasiones, estrenando su partisipasion el 14 de oktubre de 1911, basho el seudonimo de Juó Bananère, en referensa al personaje italiano kreado por el pintador Lemmo Lemmi, kuyo nombre se puede traduizir komo "Juan Bananero."

Marcondes Machado fue ken mas ekxploró las posibilidads umoristikas de la lingua, transkribendo i difuzando ella en una eskritura que non seguia un patron uniforme, ma ke sin embargo servía de portavoz de los kolonos italianos de San Pavlo. Para el eskritor Antônio de Alcântara Machado, los kolonos de San Pavlo non avlavan italianoportugez, la komunikasion se bazava en una meskla de italiano i portugez; el famozo eskritor Monteiro Lobato, que non solo lavoró kon Marcondes Machado, si no ke tambien ayegó a oyir la lingua por las kayes de su sivdad, nombró a este medio de komunikasion komo paulistaliano.[2][3]

En 2020, en un artikolo de la Universita de San Pavlo (USP), los profesores Rafael Cesar Scabin i Giliola Maggio ayegaran a la konkluzion ke este medio de komunikasion se formó komo una lingua literaria kon munchas variasiones, ma ke asta ke punto esta lingua reflejava el avlar o el dialekto de un grupo sosyal es zor de se saver debido a las opiniones diversas de los autores i prinsipalmente debido a la falta de registros direktos.[4]

Italo-Paulista Napolitano Veneto Italiano Portugez Djudeo-Espanyol
arbora arvero àlbara albero árvore arvole
amighio amico amigo amico amigo amigo
afazé far fare fazer azer
giovine
giovan
giovene zovane giovane jovem mansevo
inzempro esempiu exempio
ezempio
esempio exemplo egzempio
uomino ommo omo uomo homem ombre
mugliere femmena dona donna mulher mujer
guaglió guaglione bocia ragazzo garoto
menino
manseviko
vamiglia famiglia
famméglia
faméglia
fameja famiglia família familia
pàio patre pare padre pai padre
màia matre mare madre mãe madre
mio
migno
mio
mijo
mio mio meu mi
munno munno mondo mondo mundo olam
bisservaçò osservazione oservasion osservazione observação observasion
dispoza doppo drìo dopo depois despues
d'u u d"o del del do del
d'a a d"a della della da de la
nu u nel nel nel no en el

Kontinentes del 'olam

[trocar | trocar el manadero]
Italo-Paulista Djudeo-Espanyol
Afriga
  • afrigano
Afrika
  • afrikano
Ameriga du u Nordo
  • nordamerigano
Amerika del Norte
  • norteamerikano
America du u Sulo
  • sulamerigano
America del Sud/Amerika del Sur
  • sudamerikano
Antartiga
  • antartigo
Antartika
  • antartiko
Australia
  • australiano
Australia/Ostralya/Sahul
  • australiano/ostralyano
Azia
  • aziatigo
Asia
  • asiatiko
Oroppa
  • oroppeu
Evropa
  • evropeo

Karakteristicas

[trocar | trocar el manadero]
  • Rotasionismo – Kuando una palavra tiene origen en otras linguas, interkambiar L por R es muy komun, a egzempio de palavras komo armoçà (komer por midi; del portugez "almoçar"), inzempro (egzempio; del portugez "exemplo"), infruença (influensa; del portugez "influência"), arfabeto (alefbet; tal vez del portugez "alfabeto," o tal vez direktamente del napolitano "arfabeto"), entre otras. El rotasionismo se registra tanto en el napolitano komo en el dialekto kaipira, kon ambos teniendo influensa en la lingua de los italo-paulistas.
  • Kambio de C por Gpubrigo > público (portugez); ingupaçò > ocupação (portugez); griticca > crítica (portugez); gomme > comme (napolitano)
  • Sufijosista (ista, komo en "komunista"), isimo (ismo, komo en "djudaismo"), çò (sion, komo en "animasion"), ança (ansa, komo en "esperansa"), toro/tora (tore, komo en "djenitore")
  • Pluralizasion – El plural italo-paulista, a diferensia de las linguas italianas, ke utilizan jeneralmente la letra -i, i en algunos kavzos la letra -e, se aze kon el -s, asemejante al Djudeo-Espanyol, siertamente una karakteristika de influensa del portugez. Sin embargo, en la variante italo-paulista del munisipio de Piracicaba, avlada por los desendientes de tiroleses, se konservó el uso de -i komo plural, i la influensa del portugez dio orijin a muevas palavras, komo kazai (kazas), mei (mezes), entre otras.[5]

Referensias

[trocar | trocar el manadero]
  1. SOUTELLO, Luiz Haroldo Gomes de. O embaixador e as onze mil virgens (Jundiaqui)
  2. PRADA, Cecília. Juó Bananére, a divina irreverência
  3. PRADA, Cecília. O velho bairro que não é bairro
  4. SCABIN, Rafael Cesar; MAGGIO, Giliola. Houve um dialeto ítalo-paulistano? (Revista de Italianística)
  5. LEME, Maria Luísa de Almeida. A Linguagem da comunidade tirolesa-trentina da cidade de Piracicaba-SP (1994)