Ir al contenido

Djudeo-portugez

Un artíkolo de la Vikipedya, la ansiklopedya líbera

El Djudeo-portugez es una lingua muerta djudeo-romansa ke era avlada por los djudios de Portugal antes del syéklo XVI.

Esta lingua sigió biviendo en las komunitas djudias portugezas (Judeus da Nação Portuguesa), dempues del Egzilio. Para eskrivir la lingua, se uzaban tanto el alefbet ebreo komo el alefbet latino. La lingua resivió una enfluensia grande del djudeo-espanyol, ma la su istorya es diferente, deke los djudios de Portugal no fueron ekspulsados komo los sefardis, ma konvertidos al kristianismo. Munchos de estos Cristãos-Novos (kristyanos muevos o marranos) sigieron biviendo el su djudaismo en sekreto i ansina konservaron la su lingua. Ma dempués, kuando arrivó la Inkisizion enel anyo 1536, estos marranos fuyeron espesialmente a Fransia, los Payises Bashos, el Reyno Unido i Amerika, espesialmente Amerika del Sud. Komo es una lingua muy paresida a la lingua portugeza, esta lingua deshó de ser avlada en Portugal, ma las komunitas portugezas la avlaron asta el empesijo del syéklo XIX. Oy endiya sólo keda komo la baza del papiamento i el saramakano.

Karakterístikas

[trocar | trocar el manadero]
  • Biervos ebreos
Djudeo-PortugezIvritPortugezDjudeo-Espanyol
cadoskadoshsantosanto
esnoga(de orijin grégo)sinagogakal, esnoga
jessibayeshivaescola religiosayeshiva
massómatzotpão ritualmatsá
misvámitzvahmandamentosmitsvá
rosroshcabeçakavesa
rassimrashimcabeçaskavesas
rossanárosh hashanáano-novo judaicoRosh Ashana
sabáshabbatsábadoShabat
sedacátsedakácaridadeSedaká
queilákeilácongregaçãoKeilá
quiduskiddushbênção sobre o vinhokiddush
tebáteváplataforma central da sinagogatevá
  • Enfluensias del Djudeo-espanyol
Djudeo-PortugezPortugezDjudeo-Espanyol
El DioO DeusEl Dio
manimmãosmanos
  • Biervos antikos
Djudeo-PortugezPortugez ModérnoDjudeo-Espanyol
algûaalgumaalguna
angoraagoraendagora
apartarsepararseparar
ayay
ayndaaindadaínda
dousduasdos
heées
hûaumauna

Referensias

[trocar | trocar el manadero]

Ver endemas

[trocar | trocar el manadero]


 
Linguas djudias

Aragonit | Buhori | Djidi | Djudeo-Arabo | Djudeo-Bereber | Djudeo-Espanyol | Djudeo-Golpaygani | Djudeo-Hamedani | Djudeo-Malayalam | Djudeo-Marathi | Djudeo-Shirazi | Djuhuri | Gruzini | Haketia | Hulaulá | Italkit | Idish | Ivrit | Karaimit | Katalanit | Kaylinya | Krimchak | Kwara | La'az | Lishán Didán | Lishana Deni | Lishanid Noshan | Lusitaniko | Sarfatiko | Shuadit | Tetuani | Yevanitiko